Sai Baba
De mooiste manier om Pokhara te bekijken is waarschijnlijk vanaf het ruim 700 meter hoger gelegen bergdorpje Sarangkot.
Met een paar mensen van de groep heb ik vanmorgen van daaruit een lange wandeling gemaakt en nu zit ik samen met onze sympathieke reisgenoot Roy in de taxi die ons weer naar het hotel zal brengen.
Als ik niet nog steeds spierpijn had gehad van die verrekte olifantensafari, dan was ik misschien ook nog wel bereid gek geweest om (samen met een paar fanatiekelingen) na deze vier uur durende tocht langs de berg, ook nog eens te voet naar Pokhara af te dalen. Echter, hoewel het nog maar rond het middaguur is, heb ik mijn beweging voor vandaag wel weer gehad. Bovendien heb ik het goede excuus dat Jelly in ons Pleasant Home hotel met smart op mij zit te wachten. Roy en ik gaan dus met zijn tweeën lekker met de taxi terug.
Op het dashboard heeft de chauffeur een foto van een man met een zwarte ragebol rondom zijn hoofd: Sai Baba.
Voor wie het nog niet wist: Sai Baba werd in 1926 geboren in een hutje op het platteland van India. Hij is, vooral naar eigen zeggen, de reïncarnatie van een beroemde goeroe die, toen die in 1918 stierf, nog op de valreep wist te melden dat hij over acht jaar opnieuw van de partij zou zijn en dat hij dan geboren zou worden in een hutje in een dorpje in Andra Pradesh. Inderdaad, precies de streek waar Sathya, want zo heette Sai Baba toen nog, acht jaar later ter wereld kwam.
Als kind begon hij weldra Harry Potter-achtige toverkunsten te vertonen. Voor zijn vriendjes op school en voor zijn vader en moeder plukte hij zo handen vol snoep en bossen bloemen uit de lucht en op 14-jarige leeftijd sticht hij zijn eigen ashram. Zijn naam wordt Sathya Sai Baba, oftewel voor zijn volgelingen Sai Baba, hetgeen goddelijke moeder en vader betekent. Ook al groeit zijn ashram uit tot een miljoenenvestiging met scholen en fabrieken, een museum, een stadion en een eigen vliegveld, Sai Baba leeft hier sober en verkondigt zijn leer. Die leer komt samengevat neer op het volgende:
-De eeuwige onveranderlijke werkelijkheid in de voortdurend veranderende wereld is God.
-De individuele ziel is hetzelfde als de al-ziel, namelijk God.
-De mens is op aarde om zijn ware aard te ontdekken en eenheid met God te bereiken.
‘Geen nieuwe godsdienst,’ zo werd in een artikel dat ik over de man las benadrukt, ‘maar een prediking van aloude waarheden van alle Godsdiensten.’ Zoals de oplettende lezer inmiddels al vermoedt, ik kan hier helemaal niets mee, maar zo denkt niet bepaald iedereen er over. Sai Baba heeft wereldwijd 100 miljoen volgelingen. Hij verricht nog steeds wonderen en zal dat ook nog wel even blijven doen (tot 2013, om precies te zijn) want hij wordt, weer naar eigen zeggen, 95 jaar oud, om daarna nog één keer terug te komen op aarde.
We vragen de chauffeur of hij in Sai Baba gelooft. De man knikt hevig. Zeker gelooft hij in Sai Baba! Het lijkt zelfs een domme vraag. Als we vragen welk geloof hij aanhangt zegt hij dat hij half Hindoe half boeddhist is, d.w.z. hij is boeddhist, maar hij gaat net zo gemakkelijk naar de Hindoe tempel. Dat doen meer Nepalesen. Een boeddhistische tempel is soms tegen een hindoeïstische tempel aangebouwd en de beide religies gaan in Nepal hand in hand. ‘Samen op weg’ zou je kunnen zeggen.
De wonderen die Sai Baba verricht zijn niet misselijk: hij geneest mensen en hij heeft zelfs meerdere malen iemand opgewekt uit de dood. Nou is dat redelijk spectaculair, maar nog spectaculairder zijn de optredens waarbij hij zijn specialisme demonstreert: de kunst van het materialiseren. Een bloemknop wordt een diamant, rijst en vruchten worden vermenigvuldigd en hij maakt goud waar je bij staat. Roy vertelt me dat hij iemand kent die in de ashram is geweest en dat Sai Baba daar deze man zijn zilveren ring heeft veranderd in de gouden ring die hij nu draagt.
Sai Baba heeft een paar jaar geleden beweerd dat hij binnen één jaar een ziekenhuis uit de grond zou stampen met alles er op en er aan, inclusief chirurgen, doktoren en verplegers en bestemd voor de minder bedeelde bevolking die daar dan gratis geholpen zouden kunnen worden. Het werd door iedereen voor onmogelijk gehouden om een dergelijk project te realiseren in een bureaucratisch land als India. De sceptici waren nog niet uitgelachen of het geheel was inderdaad binnen een jaar gerealiseerd. Het personeel, inclusief de chirurgen, werkt gratis en het ziekenhuis loopt als een trein.
Niet alleen de nuchtere westerlingen hebben zo hun vraagtekens bij de wonderen van Sai Baba, ook in India wordt de man niet door iedereen klakkeloos aanbeden. In het tijdschrift Indian Skeptic wordt Sai Baba regelmatig ontmaskerd. Middels vertraagde beelden van de opnames van zijn spraakmakende optredens zeggen zijn tegenstanders aan te kunnen tonen dat Sai Baba het eerder van zijn vingervlugheid en zijn wijde mouwen moet hebben dan van zijn goddelijkheid. Niet de reïncarnatie van Vishnu of Christus dus, maar een tweede Hans Kazan.
Als we naar onze chauffeur toe wat kritische geluiden laten horen wordt hij zeer stellig. Hier in Pokhara woont een jongen die blind was. Zijn ouders hadden alle doktoren al met hem afgelopen en niemand kon nog iets voor de jongen doen. Ten einde raad waren ze bij Sai Baba terecht gekomen. Deze heeft toen heilige as, de beroemde ‘heilige as’ waar alleen Sai Baba patent op heeft, op zijn ogen gelegd en warempel, de jongen kon weer zien. De chauffeur wijst achterom en zegt dat hij nu daar ergens in Pokhara naar school gaat. Aan de manier waarop hij het vertelt kun je merken dat de man nog steeds overtuigd is van het wonder dat is verricht. Indian Skeptic publiceerde ooit het recept voor deze ‘heilige as’: gebakken koeienpoep met sandelhout. Wij horen de man aan en doen er het zwijgen toe.